Nastolatek, który dokonuje samouszkodzeń – jak prowadzić bezpieczną pracę terapeutyczną?
Praktyczne szkolenie online dla psychologów i psychoterapeutów – od pierwszej rozmowy i rozpoznania funkcji zachowania, przez ocenę bezpieczeństwa, po dalszą pracę terapeutyczną i współpracę z rodzicami.
5 listopada 2026 | 18:00–21:00 | ONLINE
Samouszkodzenie jest zachowaniem. Kluczowe pytanie brzmi: jaką funkcję pełni?
Informacja o samouszkodzeniu nastolatka może natychmiast uruchomić pytania o bezpieczeństwo.
Czy pojawia się intencja samobójcza? Czy trzeba poinformować rodziców? Czy potrzebna jest pilna konsultacja psychiatryczna? To ważne pytania. Nie wyczerpują jednak obrazu klinicznego.
Samo stwierdzenie, że nastolatek dokonuje samouszkodzeń, jest dopiero początkiem myślenia klinicznego. Kolejnym krokiem jest zrozumienie:
- co dzieje się przed samouszkodzeniem;
- jakie emocje, myśli i sytuacje poprzedzają impuls;
- co zmienia się bezpośrednio po zachowaniu;
- jaką funkcję samouszkodzenie pełni dla konkretnego nastolatka.
Może chwilowo obniżać napięcie, przerywać doświadczenie silnych emocji, pomagać odzyskać poczucie kontroli, służyć samokaraniu albo zmieniać stan przeciążenia czy odcięcia. Niekiedy jedno zachowanie pełni jednocześnie kilka funkcji.
Jednocześnie samouszkodzenia niesamobójcze i zachowania samobójcze nie są tym samym, ale mogą współwystępować. Dlatego deklaracja „nie chcę umrzeć” nie kończy oceny bezpieczeństwa.
Podczas szkolenia nie zatrzymamy się więc na pytaniu „dlaczego nastolatek to robi?”. Skupimy się przede wszystkim na tym, jaką funkcję pełni to zachowanie dla konkretnego nastolatka i co z tego rozumienia wynika dla dalszej pracy terapeutycznej?
Czego nauczysz się podczas szkolenia?
Podczas 3-godzinnego spotkania:
- nauczysz się reagować na pierwszą informację o samouszkodzeniu bez zawstydzania, moralizowania, bagatelizowania ani nadmiernego alarmizowania;
- uporządkujesz sposób prowadzenia rozmowy o samouszkodzeniach – dowiesz się, o co pytać i w jakiej kolejności;
- nauczysz się rozpoznawać funkcję samouszkodzenia i tworzyć analizę łańcucha zachowania;
- nauczysz się różnicować samouszkodzenia bez intencji samobójczej (NSSI, Nonsuicidal Self-Injury) a zachowaniem z intencją samobójczą;
- dowiesz się, jak pytać o myśli samobójcze, zamiar, plan, dostęp do środków i wcześniejsze zachowania;
- nauczysz się oceniać aktualne bezpieczeństwo nastolatka bez sprowadzania całej oceny do jednej skali lub etykiety ryzyka;
- zobaczysz, jak rozmawiać o granicach poufności i kiedy potrzebne jest włączenie rodziców lub innych dorosłych;
- dowiesz się, jak przekazywać rodzicom informacje o samouszkodzeniach, jednocześnie dbając o relację terapeutyczną z nastolatkiem;
- poznasz zasady tworzenia planu bezpieczeństwa i przygotowywania konkretnych działań na moment kolejnego impulsu;
- zobaczysz, jak rozumieć samouszkodzenia w szerszym obrazie klinicznym, między innymi depresji, ADHD, zaburzeń odżywiania, traumy oraz neuroróżnorodności;
- nauczysz się przechodzić od interwencji kryzysowej do długofalowej pracy terapeutycznej.
Praca będzie oparta na konkretnych sytuacjach gabinetowych i case studies prezentujących różne funkcje samouszkodzeń.
Jeśli chcesz pogłębić kompetencje dotyczące oceny zagrożenia, podejmowania decyzji w sytuacji kryzysowej i planowania dalszej pomocy, sprawdź również:
Jeżeli pracujesz przede wszystkim z dziećmi i nastolatkami i chcesz szerzej rozwijać warsztat kliniczny w tym obszarze, zobacz także kurs Psycholog dziecięcy – niezbędne przygotowanie do pracy w PPP i PZP przedstawiony powyżej.
Program szkolenia
1. Kiedy nastolatek mówi: „Znowu się pocięłam” - pierwsza rozmowa
- pierwsza reakcja psychologa lub psychoterapeuty: co powiedzieć, a czego lepiej unikać;
- jak zachować równowagę między bagatelizowaniem problemu a nadmierną alarmizacją;
- jak rozpocząć rozmowę o samouszkodzeniu;
- pytania otwierające i pogłębiające;
- jak stworzyć warunki, w których nastolatek będzie chciał powiedzieć więcej;
- najczęstsze błędy dorosłych w pierwszej reakcji.
2. Co dzieje się przed samouszkodzeniem? Analiza funkcji zachowania
- analiza łańcucha: sytuacja → myśl → emocja → napięcie → impuls → samouszkodzenie → konsekwencje;
- jak rozpoznawać funkcję samouszkodzenia;
- regulacja emocji i redukcja napięcia;
- samokaranie;
- odzyskiwanie poczucia kontroli;
- przerwanie przeciążenia lub odcięcia;
- jak pytać o funkcję zachowania bez sugerowania pacjentowi odpowiedzi;
- ćwiczenie: „Co to zachowanie robi dla nastolatka?”
3. Samouszkodzenie a ryzyko samobójcze
- NSSI a zachowanie z intencją samobójczą: podobieństwa i różnice;
- jak bezpośrednio pytać o śmierć, chęć umierania i zamiar samobójczy;
- pytania o plan, dostęp do środków i wcześniejsze zachowania;
- jak interpretować deklarację «nie chcę umrzeć» w kontekście pełnej oceny bezpieczeństwa;
- czynniki zwiększające ryzyko oraz czynniki ochronne;
- dlaczego skala ryzyka nie zastępuje klinicznej oceny sytuacji;
- co warto uwzględniać w dokumentacji psychologa i psychoterapeuty.
4. Nastolatek, rodzice i granice poufności
- co nastolatek powinien wiedzieć o zasadach i granicach poufności;
- kiedy potrzebne jest poinformowanie rodziców;
- jakie informacje przekazywać rodzicom;
- jak przygotować nastolatka do rozmowy z rodzicem;
- jak reagować, gdy rodzic odpowiada złością, paniką lub nadmierną kontrolą;
- jak przekazywać rodzicom konkretne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa zamiast ogólnego „proszę obserwować”.
5. Co zrobić, kiedy pojawi się kolejny impuls? Plan bezpieczeństwa
- czym plan bezpieczeństwa różni się od obietnicy „już więcej tego nie zrobię”;
- rozpoznawanie pierwszych sygnałów narastającego napięcia;
- działania możliwe do podjęcia w pierwszych minutach kryzysu;
- osoby i miejsca, do których nastolatek może zwrócić się po pomoc;
- kiedy angażować rodzica, lekarza psychiatrę lub innych specjalistów;
- wspólne ustalanie kolejnych kroków z nastolatkiem.
6. Samouszkodzenie w różnych obrazach klinicznych
- depresja: beznadziejność, pustka i krótkotrwała ulga;
- ADHD i impulsywność: trudności w regulacji emocji i szybkie przechodzenie od napięcia do działania;
- zaburzenia odżywiania: wstyd, poczucie winy i samokaranie;
- trauma: pobudzenie, intruzje, dysocjacja i próba zmiany stanu;
- neuroróżnorodność: przeciążenie, maskowanie, trudności w regulacji i komunikowaniu potrzeb;
- dlaczego nie każde samouszkodzenie należy wyjaśniać tym samym mechanizmem.
7. Case studies - od rozumienia funkcji zachowania do decyzji terapeutycznych?
Analiza kilku krótkich przypadków nastolatków prezentujących różne funkcje samouszkodzeń.
W każdym przypadku uczestnicy przyjrzą się temu:
- co słyszymy w wypowiedzi nastolatka;
- o co warto dopytać;
- co może stanowić najważniejszy sygnał ostrzegawczy;
- jak zbudować hipotezę dotyczącą funkcji zachowania;
- jak odpowiedzieć pacjentowi;
- co i jak przekazać rodzicom;
- jaki powinien być kolejny krok w terapii.
8. Q&A - trudne sytuacje z gabinetu
Przestrzeń na pytania uczestników dotyczące m.in. poufności, współpracy z rodzicami, nasilania się samouszkodzeń, kierowania do psychiatry oraz granic odpowiedzialności psychoterapeuty.
Dla kogo jest to szkolenie i kto je poprowadzi?
Szkolenie jest przeznaczone dla specjalistów pracujących z nastolatkami i młodymi dorosłymi, którzy chcą lepiej rozumieć funkcję samouszkodzeń, bezpieczniej oceniać sytuację kliniczną i świadomiej planować dalszą pomoc.
Zapraszamy w szczególności:
- psychologów i psychoterapeutów pracujących z młodzieżą;
- psychologów diagnostów;
- psychologów szkolnych;
- psychologów klinicznych;
- psychoterapeutów pracujących z depresją, traumą, ADHD, zaburzeniami odżywiania i trudnościami w regulacji emocji;
- lekarzy psychiatrów;
- osoby w trakcie całościowego szkolenia psychoterapeutycznego.
Szkolenie poprowadzi mgr Dagmara Zbroch
Psycholog, diagnosta oraz psychoterapeutka dzieci, młodzieży i osób dorosłych.
Szczególne miejsce w jej praktyce zajmuje praca z młodzieżą doświadczającą silnych trudności emocjonalnych, samouszkodzeń i zachowań suicydalnych. W pracy klinicznej zwraca uwagę nie tylko na samo zachowanie, ale również jego funkcję, kontekst relacyjny oraz szerszy obraz funkcjonowania nastolatka.
Pracuje w nurcie psychodynamicznym, a pacjentów konsultuje od 2009 roku, łącząc doświadczenie psychoterapeutyczne z pogłębioną diagnozą psychologiczną dzieci, młodzieży i osób dorosłych.
Ukończyła psychologię na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie oraz Eötvös Loránd Tudományegyetem w Budapeszcie, a także czteroletnie Studium Psychoterapii w Laboratorium Psychoedukacji w Warszawie. Doświadczenie zawodowe zdobywała m.in. w placówkach psychiatrycznych, onkologicznych, poradniach zdrowia psychicznego oraz instytucjach pomocy społecznej.
Specjalizuje się w diagnozie psychologicznej oraz pracy z osobami doświadczającymi m.in. zaburzeń neurorozwojowych, zaburzeń nastroju, traumy, zaburzeń odżywiania, zaburzeń osobowości oraz trudności w regulacji emocji. Posiada międzynarodowy certyfikat diagnosty ADOS-2 oraz doświadczenie w diagnozie ADHD i spektrum autyzmu.
Szkolenie Nastolatek, który dokonuje samouszkodzeń – jak prowadzić bezpieczną pracę terapeutyczną? - PsychoMedic.edu.pl JEST certyfikowane
Co znajdziesz na certyfikacie?
Co zyskam wykupując bilet na szkolenie online?
W cenie zawierają się:
- Udział w szkoleniu online „na żywo” – spotkanie odbywa się w pokoju webinarowym ClickMeeting;
- Dostęp do 3-godzinnego nagrania szkolenia – przez 90 dni od daty premiery lub zakupu.
- Imienny certyfikat uczestnictwa – szkolenia organizowane w ramach PsychoMedic.edu.pl są certyfikowane, a certyfikat otrzymują nie tylko osoby, które biorą udział w szkoleniu „na żywo”, ale również te, które korzystają z nagrania archiwalnego.
- Dostęp do społeczności “PsychoMedic Edu” – zaproszenie do zamkniętej grupy na Facebooku, gdzie można wymieniać się doświadczeniami i informacjami o kolejnych wydarzeniach.
Sprawdź ofertę subskrypcji naszych szkoleń TUTAJ
Sprawdź inne szkolenia PsychoMedicEDU
Najczęściej zadawane pytania
Tak. Jeden z głównych modułów szkolenia dotyczy różnic między NSSI a zachowaniami z intencją samobójczą oraz sposobu prowadzenia rozmowy dotyczącej myśli, zamiaru, planu, dostępu do środków i wcześniejszych zachowań.
Tak. Uczestnicy uporządkują sposób oceny aktualnego bezpieczeństwa nastolatka oraz dowiedzą się, dlaczego nie należy sprowadzać oceny klinicznej wyłącznie do jednej skali lub kategorii ryzyka.
Tak. Osobna część programu dotyczy granic poufności, przygotowania nastolatka do rozmowy z rodzicem, przekazywania informacji oraz reagowania na złość, panikę lub nadmierną kontrolę ze strony opiekunów.
Tak. Uczestnicy poznają zasady tworzenia planu bezpieczeństwa, rozpoznawania sygnałów narastającego kryzysu oraz planowania konkretnych działań na moment kolejnego impulsu.
Tak. Program zakłada pracę na kilku przypadkach pokazujących różne funkcje samouszkodzeń oraz decyzje, które specjalista musi podjąć podczas rozmowy z nastolatkiem i jego rodzicami.
Tak. Jeden z modułów pokazuje, jak samouszkodzenia mogą pojawiać się w różnych obrazach klinicznych i dlaczego nie należy automatycznie przypisywać każdemu zachowaniu tej samej funkcji.
Tak. Uczestnicy otrzymują imienny certyfikat uczestnictwa PsychoMedic EDU.